De ontwakende snelweg in categorie inzichten en observaties — 28/10/2009 19:32

Verkeercentrale1

We bezoeken de Verkeerscentrale Papendorp in Utrecht om een kijkje in de keuken te nemen van het snelweg zenuwstelsel. De centrale ligt in de oksel van afslag 16 aan de A12. Een jaloersmakende plek die normaal alleen is voorbehouden aan eenden, bossages en vennetjes. Het ontwerp is geïnspireerd op de vorm van een computer monitor dat verwijst naar het werk van de verkeersdeskundigen binnenin het gebouw. Het tragische van dit soort ontwerpen is dat ze nogal mode gevoelig zijn en daarmee heel snel hun symbolische zeggingskracht verliezen. Er is vandaag de dag niemand die nog zo’n bakbeest van een monitor op z’n pc heeft staan.

DSC07237

Er zijn in Nederland vijf van deze verkeercentrales. Utrecht heeft twee controlekamers, de landelijke en de locale. Als het echt crisis is dan zitten hier de generaals van KLPD, RWS, Burgermeesters en het leger. We worden rondgeleid door Frank Pot. Frank is een montere man met fris gewassen haar. Een opgeruimd typ dat in elke crisis het hoofd koel houdt. Frank neemt de tijd en leidt ons rond door de monitor.

De controlekamer is een imposante observatieruimte , die eerder lijkt op een kruising van een balzaal, bedrijfskantine en een theater. Er staan vier bureaus met diverse beeldschermen opgesteld die gericht staan op een enorm videoscherm van 3 bij 8 meter. Het videoscherm is van het formaat buitenbillboard voor reclame boodschappen. Hier kijken de controleurs naar de beelden van 138 camera’s die opgesteld staan op strategische punten langs de snelwegen in Utrecht. Frank neemt de tijd voor ons en legt uit hoe het systeem in elkaar steekt en waar je als controleur op moet letten.

DSC07255

We staan op een soort publiekstribune boven de controlekamer, zeg maar het achterbalkon in het theater, en krijgen uitleg over de Varkensbocht, het enige stukje snelweg in Utrecht met een bijnaam. Tot twee keer toe zijn hier met biggen volgeladen vrachtwagens uit de bocht gevlogen. Daarna mogen we de controlekamer zelf bezoeken. In de hoek liggen twee trauma knuffels op de grond. Deze knuffels hebben alle traumateams aan boord en worden uitgedeeld aan kinderen die net een ongeluk hebben overleefd. Waarschijnlijk is deze hoek het speelplaatsje voor de kinderen van de controlebeambten. Op de beeldschermen zijn videobeelden van de snelwegen te zien en digitale kaarten die knipperen als een radarbeeld van de luchtvaart verkeerstoren. Er is echter een groot verschil tussen het werk van de verkeerskundige en dat van de verkeerskundigen.’Wij grijpen pas in bij calamiteiten. We kunnen tenslotte niet iedereen aan de lijn hebben om door het verkeer te loodsen.’ We kijken mee terwijl Frank heen en weer klikt tussen de verschillende camerastandpunten.

DSC07249

Hij kent alle camera nummers uit het hoofd en herkent elk camera standpunt direct als het op de monitor verschijnt. Voor ons zijn alle videobeelden hetzelfde. Ze tonen allemaal de stroom blik met rode en witte lichtpunten van de koplampen en achterlichten. Na enkele minuten veranderen de auto’s in een trage stroom die door het beeld trekt. En zo kijken de verkeersleiders ook. Doorstroming is waar het om draait. Elke opstopping kan een hartinfarct veroorzaken in de snelwegbloedbanen, wat dat betreft is Utrecht een cruciaal punt in het snelwegnetwerk. ‘Als het hier misgaat op Oudenrijn of Lunetten dan heb je de poppen aan het dansen’: wijst Frank aan op de radarmonitor. De knooppunten zien er grafisch indrukwekkend uit. Met veel knipperende puntjes en strepen, lijkt het een open hart operatie die niet mag misgaan. Er kunnen ongeveer 1800 auto’s per uur op een snelwegbaanvak voorbij komen zonder filevorming. Met meer auto’s loopt de boel vast. Dan begint ons werk, omleiden, vakken afzetten, weginspecteurs naar de plek des onheils coördineren, de KLPD informeren, en dat allemaal tegelijkertijd. Een goede dag voor het verkeer is een saaie dag voor de controle kamer. Dat is het gekke van het vak. Het wordt spannend als alles in het honderd draait en tegelijkertijd doe je je werk pas goed als alles vloeiend verloopt.

Volgend jaar wordt de capaciteit van de Verkeerscentrale verdubbelt. Met de komst van een nieuwe tunnel voor de A2 ter hoogte van Utrecht Leidsche Rijn heeft Frank acht nieuwe collega’s aangenomen. De tunnel wordt 1600 meter lang en moet permanent bewaakt worden.

Daarnaast is de spitsstrook ingevoerd die geregisseerd wordt door de controlekamer. Het simpele feit dat een stuk asfalt voor noodsituaties kan veranderen in een rijstrook brengt een heel draaiboek met zich mee. Als een auto met pech stil staat en de spitsstrook gaat open dan kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan. Om de gehele rijbaan te kunnen zien is er een cameranetwerk over de hele linie aangelegd. Vervolgens zijn er over de weg zogenaamde D.R.I.P.S. geïnstalleerd zodat de automobilist kan zien aan het rode kruis en de witte pijl of het wegvak open is als spitsstrook of niet. Omdat het nogal mistig en donker kan zijn hebben alle spitsstroken straatverlichting gekregen zodat de snelweg ten aller tijde zichtbaar is vanuit de verkeerscentrale in Utrecht.

De efficiëntie die de technologische snufjes mogelijk maken om de snelweg optimaal te benutten zijn nog lang niet allemaal benut.

DSC07233

De ontwikkelingen schreiden voort en de Verkeercentrale groeit steeds meer in haar rol als onzichtbare souffleur van de snelweg die de autostroom in beweging houdt. Onder het asfalt liggen sensoren die informatie overbrengen over de hoeveelheid auto’s per minuut. Deze sensoren staan in contact met het Dynamisch route informatiepaneel (drip) die dan automatisch een snelheidbeperking aangeeft. De camera’s geven het centrale zenuwcentrum ogen en de RWS veldwachters rijden in hun Pick-up trucks rond om in te grijpen daar waar de stroom stokt. De snelweg is een wezen geworden dat groeit als kool, het groeit zelfs zo hard dat de snelweg gerust een obesitas patiënt genoemd kan worden. Het is dan ook een fragiel evenwicht dat ieder moment kan uitmonden in een infarct. De controle kamer souffleurs zijn dan de eerste hulpdienst van de snelweg die een bypass aanleggen.

1 commentaar »

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Geef commentaar

You must be logged in to post a comment.