De snelweggrenzen in categorie inzichten en observaties — 29/10/2009 01:10

DSC07331

De snelweggrenspost aan de A12 ter hoogte van Elten ligt er als een ruïne bij. De douanegebouwen staan leeg. Er groeien scheuten beukenbomen op het dak. De ramen zijn door roet en regen verweerd. Op een raam is een pijl geplakt waar in zwarte letters PINAUTOMAAT op staat. De pijl wijst naar een dichtgetimmerd gat in de gevel waar ooit een automaat moet hebben gezeten.

DSC07355

Het is altijd opvallend dat in ruines spullen achterblijven. Tafels, stoelen, kalenders, computers en kasten vol met ordners. Het lijkt wel of niemand als laatste wil achterblijven en in ijle haast het gebouw heeft verlaten als een zinkend schip. Achter de douanekantoren staan betonnen platforms met daarboven dito luifels. Hier werden vroeger de vrachtwagens stuk voor stuk doorgelicht. De wachthuisjes op de platforms zijn precies groot genoeg voor een loket en een bureau om papieren en documenten te controleren. Nu staan er ook vrachtwagens geparkeerd. De chauffeurs gebruiken de platforms als tijdelijk terras naast de truckcabine.

DSC07369

De grens tussen Nederland en Duitsland is opgeheven. De grenspost heeft niet de economische activiteiten gegenereerd zoals aan de grens met België. Slechts enkele gestrande truckers landen hier om hun uren bij te slapen op doorreis naar het Ruhrgebied. Het wegrestaurant, Raststatte Elten, is nog wel open en is met de tijd meegegaan, een gloednieuw interieur en een souvenirwinkel met Delfts Blauw en klompen herinneren de klanten eraan dat ze een culturele grens overgaan en de laatste mogelijkheid om een typisch Nederlands aandenken te kopen.

DSC07370

De grenspost is pas twee jaar officieel gesloten. De douanekantoren zijn verplaatst naar Emmerich. Met de hedendaagse technologie hoeft de douanier niet langer zelf aan de grens te staan. Camera’s en sensoren hebben het werk overgenomen. Vrachtwagens worden automatisch gescand en wie doorrijd zonder de juiste papieren wordt automatisch beboet. De grens is onzichtbaar geworden.

DSC07354

De snelweg trekt zo zijn eigen grenzen. De wereld van het asfalt zijn omsloten met bermen, vangrails, geluidschermen en schaamgroen. Het is een ommuurde wereld die gesloten blijft voor langzaam verkeer en dieren. Alleen de op- en afritten geven toegang tot de snelwegwereld. Bij het passeren van de Duitse grens bij Elten wordt de automobilist door een verkeersbord ontvangen met de geldende Duitse verkeersregels, maar het asfalt en de groene muren van bomen loopt onverstoorbaar door.

De snelweggrens ligt niet tussen volkeren en culturen in, maar is de grens van snelheid en de verplaatsing. Zolang je op snelheid blijft ben je in het snelwegland. Pas wanneer je stopt en op één plek blijft hangen komen de grenzen op je af. Ten eerste is het verboden om ergens langer dan 24 uur te verblijven. Dan wordt parkeren kamperen en dat is verboden op de snelweg. Het is dus noodzakelijk om in beweging te blijven om geen boetes op te lopen. Ten tweede is er een psychologische snelweggrens van de reisroes die menig automobilist in haar greep houdt. De snelheidsmeter, de nog af te leggen afstand en de gehoopte aankomst tijd brengt mensen in een verdovende gemoedstoestand waarvan maar weinigen zich los kunnen maken. Deze hyperfocus is de ultieme snelwegbeleving. Het monotone landschap van de snelweg en de voorspelbare vormgeving van de parkeerplaatsen houden de automobilisten in hun hyperslaap. Alleen een hevig ongeluk of een ontmoeting met een vreemdeling kan de verdoving opheffen.

DSC07364

Ons valt op dat de snelweg pleisterplaatsen een sterke locale cultuur hebben. Misschien juist hier, in een plaatsloos decor van pompstations, loodsen en parkeerhavens, staat het personeel van de wegrestaurants in schril contrast met de omgeving. Er wordt onderling dialect gesproken en er is altijd een personeelslid dat al 20 jaar of langer in het bedrijf zit en iedereen kent. Hier op de grens bij Elten praten de dames de typische grenstaal van een mengelmoes Nederlands en Duits. Nu we hier een avond en een ochtend hebben doorgebracht beginnen we op te vallen en willen ze toch weten wie we zijn en wat we doen. De betovering van de plaatsloosheid wordt verbroken en we gaan de grens over. We staan weer in de oude wereld waar mensen leven die hier groot zijn geworden in de omgeving en waar men al generaties weet hoe een Kartoffelsalat gemaakt moet worden.

Geen commentaar »

Nog geen commentaar.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URL

Geef commentaar

You must be logged in to post a comment.